1905-1910’da Basra Körfezi’nde İngiliz nüfuzuna karşı Osmanlı direnişi, askeri ve diplomatik stratejilerle yürütüldü. Petrol arayışları ve aşiret ittifakları, Mezopotamya’nın jeopolitik yapısını şekillendirdi. Bu dönem, Osmanlı’nın Körfez egemenliğini koruma çabalarının son evresi olarak modern Mezopotamya’nın temelini attı.
1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi, Mezopotamya’da lojistik ve ekonomik yükler yarattı. Vilayet sistemini sınayan savaş, bölgesel istikrarı ve Tanzimat’ı etkiledi.
1869-1872’de Mithat Paşa’nın reformları ve Basra operasyonları, vilayet sistemini modernize etti. Pers Körfezi’nin güvenliği sağlanarak Mezopotamya’da istikrar arttı.
1810-1820’de Müntefik ve Şammar aşiretleri arasında yaşanan savaşlar, Mezopotamya’da gerilimi artırdı. Osmanlı’nın müdahalesi, vilayet sistemini ve İpek Yolu’nu korudu.