1914’te İngilizlerin Basra çıkarması, Mezopotamya Cephesi’ni açtı. Osmanlı egemenliğini sarsan işgal, petrol ve ticaret yollarını tehdit etti.
1905-1910’da Basra Körfezi’nde İngiliz nüfuzuna karşı Osmanlı direnişi, askeri ve diplomatik stratejilerle yürütüldü. Petrol arayışları ve aşiret ittifakları, Mezopotamya’nın jeopolitik yapısını şekillendirdi. Bu dönem, Osmanlı’nın Körfez egemenliğini koruma çabalarının son evresi olarak modern Mezopotamya’nın temelini attı.
1890-1895’te Mezopotamya’daki aşiret isyanları, Hamidiye Alaylarının kuruluşuyla bastırıldı. Osmanlı otoritesi güçlenerek vilayet sistemi ve İpek Yolu korundu.
1869-1872’de Mithat Paşa’nın reformları ve Basra operasyonları, vilayet sistemini modernize etti. Pers Körfezi’nin güvenliği sağlanarak Mezopotamya’da istikrar arttı.
1851-1853 Osmanlı-İran muharebeleri, Süleymaniye ve Zohab’da yoğunlaştı. Osmanlı’nın savunması, vilayet sistemini ve İpek Yolu’nu korudu, Tanzimat’a zemin hazırladı.
MÖ yok, 1843-1846 Hakkari çatışmaları. Kürt emirliklerinin Nesturi aşiretlerine saldırıları ve Osmanlı'nın merkezi müdahalesi, feodal özerkliğin sonunu getirdi. Bu olaylar, Mezopotamya'nın Hristiyan mirasını zayıflatarak, modern ulus-devletlerin etnik gerilimlerini öngördü; kültürel bağlamda, misyonerlik ve reformların çatışma dinamiklerini aydınlattı.
1831 Bağdat seferi. Memlük Valisi Davud Paşa'nın direnişi, Sultan II. Mahmud'un reformist ordusu tarafından kırıldı. Bu olay, Mezopotamya'da özerk yapıların tasfiyesini hızlandırarak Tanzimat'ın doğu vilayetlerindeki uygulamasını başlattı; kültürel bağlamda, eyalet idaresinin merkezi bürokrasiye entegrasyonu, bölgenin ekonomik ve dini dengelerini dönüştürdü.
1821-1823 Osmanlı-İran Savaşı, Hakkari ve Süleymaniye’de yoğunlaştı. Osmanlı’nın savunması, vilayet sistemini ve İpek Yolu’nu korudu, Mezopotamya’da denge sağladı.
1810-1820’de Müntefik ve Şammar aşiretleri arasında yaşanan savaşlar, Mezopotamya’da gerilimi artırdı. Osmanlı’nın müdahalesi, vilayet sistemini ve İpek Yolu’nu korudu.
1801-1805’te Vahhabiler, Necef ve Kerbela’yı hedef aldı. Osmanlı’nın savunması, Şii toplulukları korudu ve Mezopotamya’da vilayet sistemini güçlendirdi.