MÖ 2500–2000. Enki ve Ninhursag, Dilmun su-toprak birliği, aşırı tohumlama laneti ve Ninti şifasıyla yaratılış-denge diyalektiğini işler. Bu öykü, bilgelik-doğurganlık uyumu ve çevre alegorisini mitolojik olarak yansıtarak Sümer kozmolojisinin temelini vurgular.
MÖ 3000–2000. Diğer Sümer destanları, yaratılış (Enki-Ninmah), bereket (İnanna-Dumuzi) ve savaş (Ninurta-Asag) döngülerini işler. Bu anlatılar, kozmik düzen ve mevsim ritüellerini mitolojik olarak yansıtarak Sümer inancının temel diyalektiklerini vurgular.